Upadek współczesnej rozrywki. Recenzja "Transformers 2"

Nic już nie uratuje amerykańskich blockbusterów. To smutna konkluzja, bo wydawało się, że po sukcesach takich produkcji jak "Mroczny rycerz" , "Watchmen. Strażnicy"  czy nawet "Star Trek" , do Hollywood napłynęła świeża krew gwarantująca odpowiednie zbalansowanie formy i treści. Niestety, najważniejszy (marketingowo) reżyser hollywoodzki Michael Bay , jako konserwatysta stylu, reformatorskim ruszeniem nie jest zainteresowany. Zapłacono mu za wakacyjny hit, więc wakacyjny hit nakręcił. Według starej receptury: dużo, głośno i po bożemu. Oto nasza recenzja filmu "Transformers: Zemsta upadłych" .

Przyznaję, pierwsza część "Transformersów"  mi się nie podobała. Dwie rzeczy pozwoliły mi jednak zrozumieć ich fenomen: wyjątkowo udane efekty specjalne i urokliwa formuła przygodowego blockbustera lat 80-tych. Przymknąłem oko na to jednowymiarowe, patetyczne widowisko, bo dało się w nim jeszcze wyczuć śladowe ilości wyobraźni Stevena Spielberga i frajdę jaka towarzyszyć musiała ożywianiu na ekranie wielkich robotów. Część druga to już tylko efekty. Spotęgowane do nieznośnie monstrualnych rozmiarów komputerowe popisy przesłaniają właściwie wszystko: podczas dwuipółgodzinnej demolki zabrakło miejsca nawet na rozwinięcie fabularnego szkieletu, a to już o czymś świadczy. Tutaj fabułą jest akcja sama w sobie.

Na takim założeniu niezwykle trudno zbudować pełnowymiarowe kino, ale jest to możliwe. Przykładem niechaj będzie "Projekt: Monster"  Matta Reevesa, którego plakat przewrotnie wisi w akademickim pokoju głównego bohatera. Przewrotnie, bo stanowi dla Baya niedościgniony ideał, do którego nie udaje mu się zbliżyć nawet na kilometr. Efekciarska zadyma Reevesa w miejsce fabuły oferowała niepowtarzalną atmosferę i możliwość namacalnego jej doświadczenia. "Transformers: Zemsta upadłych" pozostawia widza daleko poza nawiasem takich doznań, oferując jedynie zbitą masę eksplozji i zgrzyt ocierającego się o siebie metalu. Efekty rzecz jasna robią wrażenie. Ale tylko pod względem estetycznym, bo swoim ogromem męczą już po pierwszym kwadransie. Brakuje umiaru i finezji: niekończący się ciąg cyfrowych popisów nie oferuje jednej nawet sceny, którą warto zapamiętać. Żadnego T-800 kroczącego przez płomienie, żadnego śmigłowca rozbijającego się o taflę szklanego budynku. Jeśli film Baya przejdzie do historii, to nie zadecydują o tym żaden kultowy tekst czy efektowna sekwencja, a rozmiar budżetu oraz skala kampanii reklamowej i przychodów.

Niezbyt dobrze świadczy to o reżyserskich umiejętnościach Baya. Akcja w jego filmie bez pardonu przenosi się przez czas i kontynenty, logika drzemie doniośle, a co druga scena zawiera obowiązkowe zwolnienia, pośród których nie mogło zabraknąć dawno już przeterminowanego bullet-time'u. Bay nie ma na swój film pomysłu, montuje go więc ze sprawdzonych, bardzo zachowawczych elementów. Całość jest przy tym podwójnie infantylna i potrójnie patetyczna: nierozgarnięte transformery-bliźniacy wyglądają jak groteskowe wiewiórki, a bohaterscy marines z poświęceniem walczą w obronie swego kraju. Słowo "przeznaczenie" pada tu około dwudziestu razy, a nieznośna muzyczna pompa Steve'a Jablonsky'ego mogłaby być nowym amerykańskim hymnem.

Gdyby Bay mógł, zapewne zbudowałby swój film bez udziału pełnowymiarowych ludzi; w "Zemście upadłych" stanowią oni zbędny dodatek: giną w eksplozjach, prowadzą masowy ostrzał, zawsze stanowiąc tło do tego co się akurat dzieje. Nawet Megan Fox  i Shia LaBeouf  desperacko czepiają się każdej kwestii, by nie przepaść pod lawiną efektów. W swoich staraniach przegrywają z kretesem - reżyser bardziej zainteresowany jest szukaniem sposobności do kolejnej demolki, niż budowaniem dialogu. Być może dlatego więcej cech ludzkich mają tutaj roboty, a taką Fox podrasowano na komputerze, żeby dla widza była... równie atrakcyjna. Trudno chyba o bardziej spektakularny przykład upadku współczesnej rozrywki.

Oczywiście można pisać, że rozrywka to rozrywka i nie należy doszukiwać się w niej ukrytych treści. Dlaczego jednak od razu utożsamiać ją z brakiem intelektualnych wyzwań, zanikiem czynników czysto emocjonalnych? Współczesny widz wychodzi z założenia, że jedyną wartością, jaką powinno cechować się kino popcornowe, jest współczynnik chwilowego wzrostu adrenaliny. Przeciętny nastolatek, dla którego oczywistym jest, że podczas seansu wyłączyć należy mózgownicę i popijać colę, jest jednak usprawiedliwiony - nie zna (oby "jeszcze") innego kina. Ale co z olbrzymią rzeszą dzisiejszych dwudziesto- i trzydziestolatków, którzy niczym mantrę powtarzać będą zdanie o magicznym powrocie do dzieciństwa? Czy naprawdę trzeba im przypominać, że wychowali się na filmach takich jak "Powrót do przyszłości" , "Poszukiwacze zaginionej arki" , "Goonies"  czy nawet "Terminator" , które poza nowatorstwem formy, przemycały pod płaszczykiem rozrywki także podstawowe wartości? Film Baya nie jest przy nich nawet wygaszaczem ekranu...