Pusta Imitacja Rzeczywistości. Recenzja "Paranormal Activity"

Jeszcze parę lat temu, czy nawet parę miesięcy temu imitowanie filmów dokumentalnych czy po prostu nawiązywanie formą do dokumentalnej stylistyki, było czymś oryginalnym w podejściu do horroru czy kina science-fiction. Teraz, gdy ta maniera nawiedza wielki ekran coraz częściej, ciężko o oryginalne podejście do tematu. Coraz trudniej bowiem umotywować obecność kamery jako kolejnego bohatera, a także umiejscowić fabułę w sytuacji na tyle przekonującej, by całości bliżej było do realizmu, niż sztuczności.

"Paranormal Activity"  to kolejna produkcja, która próbuje udawać rzeczywistość. Bliżej jej jednak do totalnej imitacji spod znaku "Blair Witch Project" , niż filmów typu "Dystrykt 9"  czy "[REC]" , gdzie tak naprawdę zaczerpnięto wyłącznie dokumentalną formę. Debiutancki obraz Orena Peli stara się być maksymalnie autentyczny. Film jest bowiem pozbawiony czołówki, napisów końcowych, a za udostępnione "materiały" twórca dziękuje policji i rodzinom bohaterów. Zresztą "Paranormal Activity" był na początku reklamowany jako zbiór nagrań z rzeczywistego wydarzenia. Tutaj jednak - w przeciwieństwie do wspomnianego "Blair Witch Project" - autor nie posunął się do tego, by w gazetach zamieścić nekrologi czy informacje o śmierci, tudzież zaginięciu głównych bohaterów swojego dzieła. Nie musiał, ludzie i tak uwierzyli mu na słowo, że "Paranormal Activity" to szczera prawda.

Ta bańka fałszu oczywiście w pewnym momencie pękła, a niektórzy od początku nie wierzyli w tę bujdę, co jednak nie zmienia faktu, że w ciągu kilku tygodni obraz zarobił kilkadziesiąt milionów dolarów. W końcu ludzie lubią realizm w kinie i uwielbiają oglądać produkcje naśladujące rzeczywistość - stąd też kasowe sukcesy wszystkich filmów imitujących dokumentalną stylistykę. Ostatnie lata przyniosły jednak dość dużą liczbę tego typu produkcji, które nie potrafiły jednak udźwignąć formy (obecność kamery w "Projekt: Monster"  nie zawsze była umotywowana) i pokazały, że ten - jakby nie mówić - podgatunek powoli zbliża się do ściany. "Paranormal Activity" dowodzi na szczęście, że do tej ściany jeszcze daleko, co jednak nie znaczy, że to udany film.

Bez wątpienia broni się formuła, a obecność kamery w życiu bohaterów jest w każdym momencie logicznie usprawiedliwiona. W końcu to historia o nawiedzonym domu i młodej parze, która chce nagrać efekty działań zjawy. Dlatego też sam realizm broni się tutaj doskonale, zawodzą jednak inne rzeczy. Przede wszystkim aktorstwo, które w koniecznych momentach nie jest przejmujące, a momentami nawet niszczy atmosferę. Poza tym drażni monotonna konstrukcja całego filmu, bo przez te półtorej godziny oglądamy naprzemiennie raz nudną scenę dzienną, potem próbującą zbudować klimat scenę nocną. Napięcie ulatnia się jednak wraz z nużącymi scenkami z życia codziennego bohaterów i ich irytującymi dialogami.

Dopiero ostatnie dwadzieścia minut "Paranormal Activity" ma odpowiednie tempo i trzyma w napięciu. Wtedy jednak też dzieje się więcej i w grę wchodzą silniejsze emocje, których niestety nie potrafią udźwignąć aktorzy. Poza tym, film Orena Peli jest tak naprawdę pozbawiony konkretnego scenariusza, a tylko markuje fabułę, co tym samym sprowadza "Paranormal Activity" do zabawy (choć do kontekstu bardziej pasuje: straszenia) formą. I faktem jest, że to zabawa bez wątpienia udana, bo do formuły całości zarzutów mieć nie można. Problem tylko w tym, że poza umiejętnym naśladowaniem rzeczywistości i świetnym oddaniem dokumentalnej stylistyki, nie ma w tym filmie nic interesującego.